poems 7 February 2026 2 min read 3

साखी

आई जे पुज्जा बालक साधू, डींग-पडींगी देह् पंडत दरबारी हस्सन लग्गे, मुस्काए विदेह् बालक साधुऐ बी गर्जन कीत्ता, कंबे सब दरबारी केह्‌ड़ा शास्त्रार्थ रचे दा जित्थें, चम्म दे छड़े बपारी जि’नेंगी लभदी छड़ी…

V

Vikas Mangotra

Writer

आई जे पुज्जा बालक साधू, डींग-पडींगी देह् 
पंडत दरबारी हस्सन लग्गे, मुस्काए विदेह् 
बालक साधुऐ बी गर्जन कीत्ता, कंबे सब दरबारी 
केह्‌ड़ा शास्त्रार्थ रचे दा जित्थें, चम्म दे छड़े बपारी 
जि’नेंगी लभदी छड़ी इ’यै, ऐ डींग-पडींगी देह् 
ओह् निं लभदा सिद्धा-सादा, जिन धारी ऐ देह् 
जे नच्चनां निं आवै राजा, बेह्‌ड़ा डींगा निं होंदा 
टुट्टी जाऽ घड़ा जे राजा, गास निं त्रुट्टी जंदा ।

अगले गै दिन राजे जनकै, दित्ता सीस झकाई 
शंका मेरी दूर करो, बालक अग्गें अर्ज ऐ लाई 
ते फ्ही आखन लग्गा-- किरपा करो किश भगवन 
“कथं ज्ञानमवाप्नोति कथं मुक्तिभरविष्यति
वैराग्यं च कथं प्राप्तमेत् त ब्रूहि मम प्रभो।”
कि’यां मिगी ज्ञान होऐ, कि’यां मुक्ति पानी 
तुस गै लगदे मिगी खवैया, तुस गै ओ ज्ञानी । 

अष्टावक्र आखन लग्गा, विशें गी समझें जैह्‌र
खिमा, आर्जव, देआ, संदोख दे बिच्च गै ठैह्‌र
इ’नेंगी अमरत जानी पी लै, होई जाऽ लैह्‌र-बैह्‌र ।

ना तूं पृथ्वी, ना जल, ना वायु, ना गै तूं आकाश 
मुक्ति लेई जान अपने गी, इं’दा साखी परकाश 
ते जे तूं जानी सकनां, अपने गी देहा शा बक्ख 
अधुनैव सुखी भव, तुगी निं करने पौना कोई तप 
इ’यां बी तूं है गै ऐं, इ’नें सभनें शा बक्ख 
मन-शरीर ने कर्म न कीत्ते, तूं म्हेशा रेहा बक्ख 
ना तूं ब्रैह्मण, ना क्षत्री, ना वैश्य ते ना शूद्र ऐं 
तूं असंग, निराकार ते, तूं आपूं गै ब्रह्म ऐं ।

एह् गर्जना जि’यां जनकै दे निं, मेरे कन्नें च होई 
ते छुड़की गे कागद काह्‌न्नी, सुध-बुध मेरी बतोई 
ते कीत्ते-अनकीत्ते पाप-पुन्न 
राग-द्वेष, रीसां-किरसां 
पूजा-पाठ, करमें दे सिलसिले 
सुरग- नर्क, कल्पवृक्ष 
चंगा-मंदा, गीत-गजलां, मेआरी- गैर मेआरी 
सुख-दुख, रूप-करूप, मान-अपमान 
ग्रंथ, पोथियां, उपनिषद्, पुराण 
गल्लां, डूंह्‌गियां-हुशलियां 
साधू-शतान 
सब्भै पिरघलन लग्गी पे 
धूं-धू होई-होई उड्डी गे 
ते में रेही गेआ, छड़ा दिखदा 
छड़ा दिक्खने आह्‌ला 
छड़ा साखी, छड़ा द्रश्टा ।

एह् बस इक पल भर गै होआ 
प ओह् कम्म करी गेआ जेह्‌का 
बिज्ज मिलकियै करी दिंदी, 
पलें-खिनें च 
घनें जंगलें च न्हेरी रातें 
दूर तक रस्ता दस्सी जंदी । 
Share:
V

About the Author

Vikas Mangotra 63 articles
View all articles →

Leave a Comment

V

More by

Vikas Mangotra